"ЛІТОЎСКАЯ ГАСПАДЫНЯ" - гаспадарча-кулінарны вопыт і традыцыі Міншчыны

Традиционная кухня Беларуси в книге «Літоўская гаспадыня», изд. XIX в. – хозяйственно-кулинарный опыт жителей Минщины. Рецепты и советы о хранении и различных способах приготовления мяса и рыбы; О хранении, сушке, солении, мариновании, кансервировании разных овощей и фруктов; Сушка, соление, маринование разных грибов; О том, как гнать спирт, заправлять водки и ликеры, а также о приготовлении разных вин. Язык – белорусский.

 

Малюнак: Давид Де Нотер. На кухне. 1845 Источник: hermitagemuseum.org  

 

 

"Літоўская гаспадыня": ЗМЕСТ

// "Перад вамі, шаноўныя спадары і спадарыні (ды будзе мне дазволена ўжыць гэты старасвецкі і адначасова новы выраз), незвычайная, унікальная кніга. Яна магла б выйсьці пад больш дакладнай назвай – не “Літоўская гаспадыня”, а “Беларуская гаспадыня”, бо ў ёй акумуляваны гаспадарча-кулінарны вопыт не продкаў сённяшніх летувісаў (у XIX стагоддзі іх называлі пераважна жмудзінамі), а жыхароў Міншчыны, якую ў адпаведнасці з гістарычнай прыналежнасцю да Вялікага княства Літоўскага ў тым жа XIX стагоддзі залічылі да Літвы (прыгадаем, што і Мінск тады зваўся Літоўскім, і Брэст - Літоўскім). Кніжка гэтая магла б з’явіцца не ананімна, як выходзіла раней і выходзіць цяпер, а з указаннем прозвішча аўтара, дакладней – аўтаркі. Ды такая ўжо была воля аўтаркі, каб ўсе шэсць выданняў “Літоўскай гаспадыні” – і прыжыццёвае (1848), і пасмяротныя (1851, 1856, 1858, 1862, 1873) – убачылі свет ананімна. Таму воля тая захоўваецца і зараз, у першым беларускім перакладзе. Таму згодна зканонамі тэксталогіі, кніжка выходзіць пад першапачатковай, няхай і ўмоўнай назвай. … … … …" Адам Мальдзіс, доктар філалагічных навук. Слоўца да чытача.

- перайсьці да зместу»

 

АБ ЗАХОЎВАННІ ВЯНДЛІНЫ І САЛЕННІ РОЗНЫХ ВІДАЎ МЯСА І РЫБЫ - Частка 1. Рыбны стол
РЫБНЫ СТОЛ - стравы з рыбы і парады па іх прыгатаванню: марынады з рыбы, рыбны рулет, марынаванне і саленне ўсялякай рыбы, рыба вэнджаная і вяленая, прыгатаванне траскі і селядцоў, хатняя ікра, ракавае масла...  подробнее »

 

АБ ЗАХОЎВАННІ ВЯНДЛІНЫ І САЛЕННІ РОЗНЫХ ВІДАЎ МЯСА І РЫБЫ - Частка 2. Мясны стол
МЯСНЫ СТОЛ - рэцэпты і парады аб прыгатаванні і захоўванні рознага мяса: салёная і вэнджаная ялавічына і бараніна, ялавічная вяндліна, вэнджаныя парсючкі, шынкі, кумпякі, паляндвіцы і языкі, парсючыныя рабрынкі, каўбасы літоўскія, італьянскія і іншыя, сальцісон ці крававая каўбаса, кішкі розныя, сала, саланіна, тук, прыгатаванне качак, рабчыкаў і бакасаў, рулет з парасяціны і свініны, галовы парсюкоў ці вепрукоў, фаршыраваныя для асвячэння, булёны...  подробнее »

 

АБ ПРЫГАТАВАННІ, СУШЦЫ, САЛЕННІ, МАРЫНАВАННІ ЎСЯЛЯКАЙ ГАРОДНІНЫ І САДАВІНЫ
Кансерваванне, марынаванне, сушка, саленне, захоўванне ў свежым стане садавіны і гародніны. Капуста, гарох, цыбуля, агрэст, слівы, грушы, кавуны і дыні, салат, памідоры, морква і рэпа, пастарнак, агуркі... А таксама мёд, лімоны, хатнія каперсы, пікулі, карнішоны, воцат, алей, яйкі, арэхі. Сушаныя, марынаваныя і салёныя грыбы...  подробнее »

 

АБ ТЫМ, ЯК ГНАЦЬ СПІРТ, ЗАПРАЎЛЯЦЬ ГАРЭЛКІ І ЛІКЁРЫ, А ТАКСАМА АБ ПРЫГАТАВАННІ РОЗНЫХ ВІН
АБ ГАРЭЛКАХ: як гнаць спірт, запраўка гарэлак, аб падфарбоўванні гарэлак; Міндалеўка, Блакітная, Мелісаўка, Кававая, Апельсінаўка, Малінаўка, Англічанка, Кардамонаўка, Кмінаўка, Аераўка, Гваздзіковая, Мятная, Анісаўка, Лімонаўка... АБ ЛІКЁРАХ: аб запраўцы лікёраў; Лікёры Ружавы, Ванільны, Лімонны, Апельсінавы, Блакітны, Кававы, Далікатны; Вішнёвая наліўка, малінавая, з парэчак, наліўка для дам, дасканалая, замарожаная; Як за некалькі гадоў прыгатаваць добра вытраманую гарэлку; Рабінаўка, Мардзвін, Хатні арак; Яблычнае віно ці англійскі сідр; Віно з агрэсту шыпучае, падобнае на шампанскае, Віно з парэчак, Вішнёвае віно...  подробнее » 

 

Аб сушцы, саленні, марынаванні грыбоў па традыцыйных рэцэптах
Як захоўваць смажаныя рыжыкі, масла рыжыкавае, саленне і марынаванне, сушаныя грыбы...   подробнее »

 

Адзінкі вымярэння ў кнізе “Літоўская гаспадыня”
У кнізе захаваныя састарэлыя тэрміны для абазначэння адзінак вагі, даўжыні, лічэня, якія зараз зразумелыя не ўсякаму чытачу. Таму лічым неабходным даць іх тлумачэнне:   подробнее »

 

 


все статьи автора вернуться к списку рецепторов